បរទេស៖ វរសេនីយ៍ទោ Nicholas Troyan ដែលចូលនិវត្តន៍របស់អាមេរិកបានប្រាប់កាសែត Sputnik ឲ្យដឹងថា សន្ធិសញ្ញាកាត់បន្ថយអាវុធយុទ្ធសាស្ត្រថ្មី (New START) គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងគ្រប់គ្រង អាវុធដ៏សំខាន់បំផុត ដែលអាមេរិក និងរុស្ស៊ី ត្រូវតែធ្វើយ៉ាងណានៅក្នុង អំណាចរបស់ពួកគេ ដើម្បីរក្សាឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។
លោក Troyan បានឲ្យដឹងថា “ខ្ញុំគិតថានេះគឺជាសន្ធិសញ្ញាដ៏សំខាន់បំផុត ក្នុងចំណោមសន្ធិសញ្ញាផ្សេងទៀត ពីព្រោះនៅពេលយើងនិយាយ អំពីមីស៊ីលយុទ្ធសាស្ត្រ នោះមានន័យថា ទីបញ្ចប់នៃពិភពលោកទាំងមូល”។
នៅឆ្នាំ១៩៨៨ លោក Troyan ដែលជាជនជាតិចិនដើមកំណើតរុស្ស៊ី និរទេសខ្លួនទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានបម្រើការ ៣៣ ឆ្នាំនៅក្នុងយោធាសហរដ្ឋអាមេរិក បានក្លាយជាប្រធានក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមចំនួន ១២ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានត្រួតពិនិត្យទីតាំង នុយក្លេអ៊ែររបស់សូវៀត ក្រោមលក្ខខណ្ឌនៃកងកម្លាំង នុយក្លេអ៊ែរកម្រិតមធ្យម (INF) ។
លោក Troyan បានលើកឡើងថា សន្ធិសញ្ញា New START និងគំនិតផ្តួចផ្តើមស្រដៀងគ្នាផ្សេងទៀត គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ក្នុងការកាត់បន្ថយការគំរាមកំហែង នៃអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។
លោកបានហៅពាក្យថា “អវិជ្ជា” ថាប្រទេសមួយទៀតមានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ ៦.០០០ គ្រាប់ នៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិកមាន ៥.០០០ គ្រាប់ ពីព្រោះតិចជាង ១.០០០ គ្រាប់គឺគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីបំផ្លាញពិភពលោកទាំងមូលស្ទើរតែទាំងស្រុង”។
លោកបានកត់សម្គាល់បន្ថែមទៀតថា សហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ី គួរតែចាប់ផ្តើមនិយាយអំពីបញ្ហា ដែលទាក់ទងនឹងនុយក្លេអ៊ែរបើកចំហទាំងអស់ ជាជាងចូលរួមក្នុងការប្រមាថគ្នាទៅវិញទៅមក។ លោកបានបន្តថា “យើងត្រូវតែព្យាយាមប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា ដើម្បីយល់ពីគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយនេះជារឿងពិបាកបំផុត”។
មន្ត្រីចូលនិវត្តន៍រូបនេះក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ លើភាពចាំបាច់នៃការឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀង ស្តីពីអាវុធនុយក្លេអ៊ែរទាំងយុទ្ធសាស្ត្រ និងយុទ្ធសាស្ត្រនៃជួរណាមួយ ដោយព្រមានថាឥទ្ធិពលអវិជ្ជមាននៃ ការប្រើប្រាស់អាវុធបែបនេះប៉ះពាល់ ដល់មិនត្រឹមតែសមរភូមិប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងពិភពលោកទាំងមូលទៀតផង។
លោកបានបន្ដថា “គ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំបំផុតសម្រាប់ខ្ញុំគឺថា មិនត្រឹមតែកន្លែង ដែលអ្នកទម្លាក់គ្រាប់បែកនោះទេ ដែលជាកន្លែងកណ្តាលនៃផលប៉ះពាល់នោះទេ ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលបន្ទាប់បន្សំទាំងអស់នៃវិទ្យុសកម្ម និងរបៀបដែលវាប៉ះពាល់ដល់មនុស្ស និងបរិស្ថានជុំវិញ។
នៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិក បានទម្លាក់គ្រាប់បែកបរមាណូទៅលើទីក្រុងជប៉ុន ហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា និងណាហ្គាសាគី ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ លោក Troyan មានអាយុ ៧ឆ្នាំ ហើយរស់នៅជាមួយឪពុកម្តាយ របស់លោកនៅក្នុងប្រទេសចិន ហើយមិនបានដឹងពីការវិវត្តនៃសង្រ្គាមនោះទេ ៕
ប្រែសម្រួល ឈូក បូរ៉ា
